Tá MABS fiacha cearrbhachais ar fáil do gach duine fásta in Éirinn atá ag streachailt le fiacha de bharr cearrbhachais — agus is í An tSeirbhís Chomhairle Airgeadais agus Buiséadaithe (MABS) an tseirbhís phoiblí is tábhachtaí chun tús a chur le réiteach praiticiúil, saor in aisce. Ghlaoigh na mílte duine ar Líne Chabhrach Náisiúnta MABS — 0818 07 2000 (Luan go hAoine, 9.00–20.00) — le breis is tríocha bliain; tá os cionn 60 oifig áitiúla ag MABS ar fud na tíre, ag soláthar comhairle gan táille, go faoi rún agus neamhbhreithiúnach. De réir meastachán ESRI 2023, tá thart ar 130,000 duine fásta in Éirinn — timpeall 1 as 30 — ag streachailt le fadhbanna cearrbhachais tromchúiseacha; ina measc sin, bíonn iarmhairtí airgeadais suntasacha ag gabháil go minic. I Meán Fómhair 2025, sheol an Coiste Cultúir Bhaincéireachta Éireannach (IBCB) tiomantas nua ina n-atreorú AIB, Banc na hÉireann (BOI) agus Banc Buan na hÉireann (PTSB) custaiméirí a bhfuil fiacha cearrbhachais orthu go díreach chuig MABS. Clúdaíonn an treoir seo conas a oibríonn MABS, conas teagmháil a dhéanamh léi, an plean 5 céim, na trí réiteach dócmhainneachta foirmiúla (DRN, DSA, PIA), scéim Abhaile do riaráistí morgáiste, agus an éiceachóras tacaíochta leathan a nascann MABS le seirbhísí cearrbhachais eile in Éirinn. Tábhacht: Ní chuireann MABS cóireáil andúile ar fáil — is ar an taobh AIRGEADAIS a dhíríonn sí go sonrach. Le haghaidh cabhair le hAndúil, glaoigh ar GamblingCare.ie: 1800 936 725 (24/7, saor in aisce).

Clár ábhair

Cad is MABS ann agus cén tacaíocht a chuireann sí ar fáil?

Is eagraíocht stáit í MABS — An tSeirbhís Chomhairle Airgeadais agus Buiséadaithe — a chistíonn an Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh (CIB). Bunaíodh í breis is tríocha bliain ó shin, agus tá réimse leathan seirbhísí airgeadais ar fáil inti: comhairle ar bhuiséadú agus bainistiú airgid laethúil, tacaíocht ar idirbheartaíocht le creidiúnaithe, cúnamh le pleananna aisíocaíochta, agus rochtain ar na trí réiteach dócmhainneachta foirmiúla tríd Idirghabhálaí Faofa (AI) a bhíonn suite go díreach in oifigí MABS ar fud na tíre.

Tá ceithre thréith lárnach ag an tseirbhís a dhéanann í difriúil ó chomhairleoirí airgeadais tráchtála: tá sí saor in aisce, faoi rún, neamhspleách agus neamhbhreithiúnach. Ciallaíonn sé seo nach gá aon táille a íoc, nach roinnfear faisnéis le creidiúnaithe gan cead scríofa an chliaint, nach bhfuil MABS ceangailte le haon bhanc ná soláthraí iasachta, agus nach ndéanfar breithiúnas ort faoi na cinntí airgeadais a rinne tú roimhe seo — lena n-áirítear cinntí a bhaineann le cearrbhachas.

Cén fáth go bhfuil MABS chomh tábhachtach do dhaoine a bhfuil fiacha cearrbhachais orthu?

Bíonn fiacha cearrbhachais difriúil ó fhiacha eile ar bhealaí tábhachtacha. Is minic a bhíonn cártaí creidmheasa nó iasachtaí pearsanta á n-úsáid arís agus arís eile chun cailliúintí a aisghabháil — “loss-chasing” sa Bhéarla — rud a chruthaíonn sraith mhéadaitheach de fhiacha atá deacair a leagan amach gan cabhair ghairmiúil. (Tabhair faoi deara: tá úsáid cártaí creidmheasa do chearrbhachas ar líne toirmiscithe faoin Acht um Rialáil Cearrbhachais 2024 ó Feabhra 2026.) Cruthaíonn riaráistí ar bhillí teaghlaigh, cíos, morgáiste agus iasachtaí pearsanta — measctha le fiacha cearrbhachais — cás casta nach furasta a réiteach gan eolas gairmiúil.

Cuireann MABS spás neamhbhreithiúnach ar fáil inar féidir an pictiúr iomlán airgeadais a leagan amach gan náire agus gan eagla. Deimhníonn tiomantas IBCB i Meán Fómhair 2025 go bhfuil na trí mhórbhanc náisiúnta — AIB, BOI agus PTSB — ag aithint ról lárnach MABS, agus go ndírítear custaiméirí a mbíonn fiacha cearrbhachais orthu go díreach chuig an tseirbhís sin. Is comhartha soiléir é seo go bhfuil MABS anois ar lár chreat tacaíochta forleathan in Éirinn, ní hamháin imeall air.

Conas teagmháil a dhéanamh le MABS

Is é an Líne Chabhrach Náisiúnta — 0818 07 2000 (Luan go hAoine, 9.00–20.00) — an bealach is tapúla agus is éasca chun tús a chur. Is féidir glao ar ais a iarraidh tríd an líne sin, nó ríomhphost a sheoladh chuig helpline@mabs.ie. Ar mabs.ie, tá uirlisí féinchabhrach ar fáil — lena n-áirítear áireamhán buiséid agus gnásanna chun d’fhiacha a réiteach — atá úsáideach mar chéim tosaigh roimh labhairt le comhairleoir.

Chun coinne a dhéanamh le d’oifig áitiúil, úsáid an fheidhm “Find Your Local Office” ar mabs.ie — liostálann sé gach ceann de na 60+ oifig ar fud na hÉireann. Tá coinní ar fáil i bpearsa, ar an nguthán, agus ar líne i roinnt oifigí. Ag an gcéad teagmháil, éistfidh an comhairleoir leat, déanfaidh achoimre ar do chás, agus leagfaidh amach na céimeanna is oiriúnaí. Níl aon doiciméad ag teastáil ag an gcéad ghlao — is féidir an chéad chomhrá iomlán a dhéanamh gan aon ullmhúchán roimh ré.

Cad a thabharfaidh tú leat chuig coinne (nuair atá tú réidh)

Nuair a bheidh tú réidh chun coinne níos cuimsithí a dhéanamh, beidh na nithe seo a leanas cabhrach don chomhairleoir:

  • Sonraí ioncaim — bileog phá, fógraí sochair leasa shóisialaigh, nó cruthúnas ioncaim féinfhostaithe
  • Sonraí caiteachais — billí teaghlaigh, rátaí úis ar iasachtaí agus creidmheas
  • Liosta creidiúnaithe — gach duine dá bhfuil airgead agat aige, maraon le suim iomlán gach fiacha
  • Litreacha ó chreidiúnaithe, ó bhailitheoirí fiacha nó ón gcúirt — fiú mura bhfuil tú cinnte cad atá iontu

Ní gá bheith eagraithe go foirfe roimh ré. Is cuid de ról an chomhairleora MABS é sin a dhéanamh leat, céim ar chéim, agus gan brú.

An plean 5 céim ó MABS chun déileáil le fiacha

Foilsíonn MABS plean caighdeánach cúig chéim ar mabs.ie/en/tackling-debt/5-steps-to-tackling-debt — treoir shraitheach a úsáideann gach comhairleoir le clianatach. Tá gach céim saor in aisce agus faoi threoir ghairmiúil an chomhairleora. Is iad seo a leanas na céimeanna:

  1. Bailiú faisnéise airgeadais — liosta iomlán d’ioncam, caiteachais, sócmhainní agus fiacha
  2. Idirdhealú idir fiacha tosaíochta agus tánaisteacha — aithint cén fhiach is práinní
  3. Bealaí chun ioncam a mhéadú nó caiteachas a laghdú — sochair neamhéilíodh, cabhrú stáit, coigiltis phraiticiúla
  4. Meas na roghanna chun déileáil le fiacha — ó idirbheartaíocht neamhfhoirmiúil go réiteach foirmiúil
  5. Leanúint leis an bplean agus athbhreithniú leanúnach — coigeartú rialta de réir na gcúinsí

Is “beo” an plean — ní doiciméad statach é. Ní mór do chomhairleoir MABS a athbhreithniú go rialta leat, go háirithe má athraíonn do chás — m.sh. má chailleann tú post, má chliseann ioncam, nó má éiríonn creidiúnaí níos brúidiúla.

Céim 1–2: Bailigh sonraí agus aithigh fiacha tosaíochta

Ag Céim 1, cuireann MABS foirm ar fáil ar a dtugtar an Ráiteas Gnóthaí (Statement of Affairs) — doiciméad oifigiúil a thiomsaíonn d’ioncam, do chaiteachais, do shócmhainní agus do fhiacha go léir in aon áit amháin. Ón ráiteas sin, déantar ag Céim 2 idirdhealú tábhachtach: fiacha tosaíochta vs. fiacha tánaisteacha.

Fiacha tosaíochta — cíos nó morgáiste, cumhacht, gás, uisce, rátaí údaráis áitiúil, cánacha stáit — is iad seo na fiacha a bhfuil na hiarmhairtí is tromchúisí ag baint le neamhíoc: díbirt, dícheanglú cumhachta, nó ordú cúirte. Fiacha tánaisteacha — cártaí creidmheasa, iasachtaí pearsanta, billí gan tosaíocht — bíonn siad tromchúiseach ach ní bhíonn na hiarmhairtí láithreacha chomh géar. Tá comhairleoir MABS oilte chun déileáil le cásanna ina measctar na catagóirí seo le chéile.

Céim 3–5: Plean, roghnaíocht réitigh, agus athbhreithniú leanúnach

Ag Céim 3, breathnaíonn an comhairleoir ar shochair stáit nach bhfuil á n-éileamh agat — m.sh. liúntais leasa shóisialaigh, cabhrú tithíochta, nó cúnamh leighis — agus ar bhealaí praiticiúla chun an buiséad a leasú. Ag Céim 4, pléitear na roghanna réitigh: i gcásanna áirithe, éiríonn le hidirbheartaíocht neamhfhoirmiúil le creidiúnaithe, nó le socrú aisíocaíochta eagraithe, réiteach sásúil a sholáthar. Nuair nach dtarlaíonn sin, déanann MABS comhairle a thabhairt ar na réitigh dócmhainneachta foirmiúla a chlúdaítear sa rannóg eile. Ag Céim 5, ní dhéantar dearmad: leantar leis an bplean agus déantar é a athbhreithniú go rialta, rud a fhágann gur treoir bheo é an plean seachas clár oibre aonuaire.

Na trí réiteach foirmiúla dócmhainneachta — DRN, DSA, PIA

Nuair nach réitíonn idirbheartaíocht neamhfhoirmiúil cás na bhfiacha, tá trí réiteach dócmhainneachta foirmiúla ar fáil faoin Acht um Dhócmhainneacht Phearsanta 2012, arna riaradh ag Seirbhís Dócmhainneachta na hÉireann (ISI). Tá tarscaoileadh táillí i bhfeidhm ag an ISI ar na trí réiteach go dtí 31 Nollaig 2026 — rud a laghdaíonn go mór na costais do dhaoine atá i ndeacracht. Tugann an tábla seo a leanas achoimre ar na príomhdhifríochtaí:

GnéDRN — Fógra Faoisimh FiachaDSA — Socrú Réitigh FiachaPIA — Socrú Dócmhainneachta Pearsanta
Cineál fiachaGan urrús ≤ €35,000Gan urrús (gan uasteorainn)Le hurrús ≤ €3m + gan urrús gan teorainn
Ioncam indiúscarthaNíos lú ná €60 sa mhíNí sonraítearNí sonraítear
Luach sócmhainní≤ €1,500 (le heisceachtaí)Ní sonraítearNí sonraítear
Tréimhse3 blianaSuas le 5 bl. (6 i gcásanna)Suas le 6 bl. (7 i gcásanna)
Trí cé?Idirghabhálaí Faofa (AI) — i ngach oifig MABSCleachtóir Dócmhainneachta Phearsanta (PIP)Cleachtóir Dócmhainneachta Phearsanta (PIP)
CostasSaor in aisceTáillí PIP (de ghnáth)Saor in aisce faoi scéim Abhaile (morgáistí)
ToradhCealú fiacha ag deireadh 3 blianaCealú fiacha ag deireadh na tréimhseFéadfaidh tú fanacht i do theach
Uair amháin sa saol?—Sea—

Fógra Faoisimh Fiacha (Debt Relief Notice, DRN)

Tá DRN dírithe ar dhaoine atá i gcás airgeadais an-deacair. Is iad seo na coinníollacha cáilitheachta: fiacha gan urrús nach mó ná €35,000 san iomlán; ioncam indiúscartha tar éis costais réasúnacha maireachtála a asbhaint nach mó ná €60 sa mhí; agus luach iomlán sócmhainní nach mó ná €1,500. Tá eisceachtaí tábhachtacha i gceist don mhaoin sin — féadfaidh feithicil ar fiú €12,500 nó níos lú í agus trealamh tí riachtanach bheith díolmhaithe, mar shampla.

Iarratar DRN trí Idirghabhálaí Faofa (AI) — gairmí údaraithe ag an ISI atá suite in oifig MABS áitiúil, saor in aisce. Mairfidh an DRN trí bliana; ag deireadh na tréimhse sin, má comhlíonadh na coinníollacha go léir, cuirtear deireadh leis na fiacha atá clúdaithe go hiomlán. Ní fhéadtar táille a ghearradh ar iarratasóir DRN faoin dlí.

Socrú Réitigh Fiacha (Debt Settlement Arrangement, DSA)

Tá DSA dírithe ar dhaoine a bhfuil fiacha gan urrús níos airde ná teorainn DRN orthu, nó nach gcomhlíonann siad coinníollacha DRN. Ní leagtar uasteorainn iomlán ar mhéid na bhfiacha. Mairfidh DSA suas le 5 bliana, agus is féidir síneadh go 6 bliana sa chuid is mó de chásanna.

Iarratar DSA trí Chleachtóir Dócmhainneachta Phearsanta (PIP) — cuntasóir, dlíodóir nó abhcóide cáilithe atá údaraithe ag an ISI. Caithfidh creidiúnaithe a ionadaíonn 65% ar a laghad de na fiacha iomlána bheith i bhfabhar an tsocraithe, agus ní mór do 75% ar a laghad de na fiacha gan urrús bheith bunaithe ar feadh 6 mhí ar a laghad. Tarlaíonn DSA uair amháin sa saol — ní féidir dul faoi dhó. Ag deireadh na tréimhse, cealú iomlán na bhfiacha atá clúdaithe.

Socrú Dócmhainneachta Pearsanta (Personal Insolvency Arrangement, PIA)

Tá PIA dírithe ar dhaoine a bhfuil meascán de fhiacha orthu — fiacha le hurrús (m.sh. morgáiste) suas le €3 milliún, móide fiacha gan urrús gan aon teorainn iomlán. Féadfaidh an teorainn €3m a ardú má thugann creidiúnaithe le hurrús a dtoiliú. Mairfidh PIA suas le 6 bliana, agus is féidir síneadh go 7 bliana i gcásanna áirithe.

Is é an buntáiste is suntasaí ag PIA ná go bhféadfaidh tú fanacht i do theach i gcuid mhór cásanna — rud nach mbíonn i gceist i gcónaí le cásanna féimheachta. Iarratar PIA trí PIP. Do dhaoine a bhfuil riaráistí morgáiste orthu ar a dteach baile, clúdaíonn scéim Abhaile táillí PIP go hiomlán saor in aisce — rud a léirítear sa chuid eile thíos.

Idirghabhálaí Faofa vs. Cleachtóir Dócmhainneachta Phearsanta

Tá dhá chatagóir gairmí ag obair laistigh den chóras dócmhainneachta pearsanta in Éirinn, agus is gá an idirdhealú a thuiscint sular roghnaigh tú cosán:

Idirghabhálaí Faofa (AI): Gairmí atá údaraithe ag an ISI agus lonnaithe go díreach i ngach oifig MABS ar fud na tíre — saor in aisce. Ní fhéadtar táille a ghearradh ar iarratasóirí DRN faoin dlí. Déanann AI d’iarratas DRN a ullmhú agus a chur isteach chuig an ISI ar do shon.

Cleachtóir Dócmhainneachta Phearsanta (PIP): Cuntasóir, dlíodóir nó abhcóide cáilithe atá údaraithe ag an ISI agus cláraithe ar Chlár Poiblí an ISI (isi.gov.ie). Déanann PIP idirghabháil idir tú féin agus do chreidiúnaithe i gcásanna DSA agus PIA. De ghnáth gearrann PIP táillí gairmiúla — ach faoi scéim Abhaile, maoinítear táillí PIP do PIA ar mhorgáistí teaghlaigh go hiomlán saor in aisce.

Is é ról MABS anseo comhairle tosaigh saor in aisce a thabhairt duit chun an cosán ceart a aithint — DRN trí AI (saor in aisce ar fad), nó DSA/PIA trí PIP (de ghnáth le táillí, ach saor faoi Abhaile do riaráistí morgáiste). Ní chuireann MABS brú ort chun aon rogha ar leith a dhéanamh; is é an sprioc an réiteach is oiriúnaí do do chás sonrach féin a aimsiú.

Scéim Abhaile — riaráistí morgáiste agus tacaíocht dlí saor in aisce

Is scéim stáit í Abhaile a bunaíodh in 2016 do dhaoine atá i riaráistí tromchúiseacha ar an morgáiste ar a dteach baile. Tá Comhairleoirí Tiomnaithe Riaráistí Morgáiste (DMA) lonnaithe go díreach in oifigí MABS ar fud na tíre — rud a fhágann go bhfuil rochtain ar an scéim chomh réidh agus is féidir agus nach gá do phointe iontrála breise a chuardach.

Faoin scéim Abhaile, cuirtear na nithe seo a leanas ar fáil saor in aisce:

  • Comhairle ó Chomhairleoir DMA tiomnaithe maidir le riaráistí morgáiste
  • Comhairle dócmhainneachta ó PIP cláraithe (lena n-áirítear PIA más gá)
  • Comhairle dlí ó aturnae nó abhcóide cáilithe

Is é buntáiste lárnach Abhaile ná go n-úsáideann sé prionsabal “aire amháin do d’fhianaise” — cuirtear gach saineolas ar fáil trí phointe amháin teagmhála in oifig MABS. Nuair a bhíonn riaráistí morgáiste agus fiacha cearrbhachais measctha le chéile — rud nach hannamh — is féidir le Comhairleoir DMA agus PIP Abhaile an dá ghné a phlé sa chomhthéacs céanna, rud a sheachnaíonn ró-chastacht bhreise don duine atá faoi strus cheana féin.

MABS, fiacha cearrbhachais agus an éiceachóras tacaíochta

Cuireann MABS tacaíocht airgeadais ar fáil do dhaoine a bhfuil fiacha cearrbhachais orthu — ach ní chuireann sí cóireáil andúile ar fáil. Is léir é seo ón gcur chuige a mholann MABS féin: díriú ar an taobh airgeadais agus atreorú chuig comhairleoirí andúile speisialaithe más gá. Léiríonn na sonraí go soiléir go gcaithfear an dá ghné — an t-andúil féin agus na hiarmhairtí airgeadais — a réiteach ag an am céanna chun téarnamh inbhuanaithe a bhaint amach.

Comhairleoireacht andúile: Atreorú ó MABS chuig GamblingCare.ie — 1800 936 725 (24/7, saor in aisce) — geata náisiúnta atreoraithe a sheolann othair chuig Extern Problem Gambling (problemgambling.ie; +353 89 241 5401; 8 seisiún CBT ar an meán, ar fud oileán na hÉireann, saor in aisce), ionaid cóireála mar Ionad Rutland, Bushypark agus Cuan Mhuire, agus cláir speisialtóireachta eile. Do theaghlaigh atá buartha faoi bhall muintire, tá Gamblers Anonymous Ireland agus Gam-Anon ar fáil freisin.

Bloic bhainc: Faoin Tiomantas Comhroinnte um Chúram Cearrbhachais Fadhbáin (IBCB, Meán Fómhair 2025), cuireann AIB, BOI agus PTSB bloic chárta dochair dheonacha ar fáil, agus díreofar custaiméirí chuig GamblingCare agus MABS ó fhoireann oilte sna brainsí. Tá bloc cearrbhachais féinseirbhíse ar fáil freisin ó Revolut díreach san aip.

Bloic bogearraí: BetBlocker (betblocker.org, saor in aisce) agus Gamban (gamban.com, íoctha) — clúdaíonn siad mílte láithreán cearrbhachais ar gach gléas digiteach.

An rialaitheoir: Tá Údarás Rialála Cearrbhachais na hÉireann (ÚRCÉ / GRAI) i mbun oibríochta ó 5 Márta 2025 faoin Acht um Rialáil Cearrbhachais 2024. Féadfaidh tú oibreoirí amhrasacha a thuairisciú chuig ÚRCÉ ar grai.ie.

Is é príomhthátal na rannóige seo ná: cé go ndéanann MABS an obair airgeadais — fiacha, pleananna, dócmhainneacht — teastaíonn cabhair ar an taobh andúile ag an am céanna trí GamblingCare, Extern, nó seirbhís speisialtóireachta eile. Ní fhéadann ceann acu réiteach iomlán a sholáthar gan an ceann eile; is comhpháirtí iad, ní rogha malartach.

Conclúid

Tá MABS — An tSeirbhís Chomhairle Airgeadais agus Buiséadaithe — i lár chreat tacaíochta na hÉireann do dhaoine a bhfuil fiacha cearrbhachais orthu: comhairle saor in aisce, faoi rún, neamhbhreithiúnach, agus rochtain dhíreach ar na trí réiteach dócmhainneachta foirmiúla (DRN, DSA, PIA) tríd Idirghabhálaí Faofa atá lonnaithe i ngach oifig áitiúil ar fud na tíre. Léiríonn na sonraí ó ESRI 2023 agus ó thionscnamh IBCB i Meán Fómhair 2025 go bhfuil MABS fiacha cearrbhachais ag éirí ina phointe iontrála lárnach do na seirbhísí tacaíochta go léir in Éirinn. An chéad chéim ná an glao: 0818 07 2000 (Luan go hAoine, 9.00–20.00) nó ríomhphost chuig helpline@mabs.ie. Má tá an cearrbhachas féin ag cur isteach ort chomh maith leis na fiacha, glaoigh freisin ar GamblingCare.ie: 1800 936 725 (24/7, saor in aisce). Is le chéile a ghníomhaíonn MABS agus GamblingCare — ní hiad rogha le rogha, is comhpháirtí iad.